LOSLATEN MET JE HANDEN AAN HET STUUR

Een familiebedrijf overdragen vraagt om vooruitkijken én loslaten. Maar hoe doe je dat als het bedrijf een belangrijk deel van je leven is? Bij metaalbedrijf Stieva Metaal Groep uit Aalsmeer ging de overdracht veel sneller dan gedacht. Voor Rabobank is dat precies waarom het gesprek over opvolging, vermogen en de volgende generatie niet vroeg genoeg kan beginnen. Niet met de rekenmachine op tafel, maar met de vraag: wat willen we eigenlijk?

V.l.n.r.: Sebastiaan Laanen (directeur Vermogensplanning Private Banking & Wealth Management), Rieneke de Ruiter (directeur Private Banking) en Kaylee van Yperen (mede-eigenaar van Stieva).

Een ondernemer die zijn bedrijf overdraagt, moet iets ingewikkelds kunnen: loslaten terwijl zijn handen nog aan het stuur blijven. Bij Tom van Yperen en zijn compagnons van Stieva lukte dat opvallend goed. Toen zijn dochter Kaylee (29) in 2018 samen met twee compagnons tot de directie toetrad, was het idee dat de overdracht rustig zou verlopen. “We zouden gedurende een aantal jaren steeds een stukje inkopen en dan wel zien wanneer we er klaar voor waren. Maar dat liep anders; de onderneming ontwikkelde zich financieel beter dan verwacht en omstandigheden veranderden. Inmiddels ben ik mede-eigenaar van de onderneming met zo’n 120 medewerkers.”

‘Ga het maar doen’

Tom had Stieva jarenlang met zijn team vanuit technische kennis en ervaring geleid. Kaylee kwam binnen met bedrijfseconomie op zak en had samen met haar twee andere compagnons op sommige vlakken een andere blik, vooral op automatisering. Dat verschil bleek waardevol. “We hebben elkaar in onze waarde gelaten. Mijn vader had natuurlijk enorm veel ervaring. Ik keek soms met een frisse blik naar dingen, misschien ook een beetje naïef. Maar daardoor kwamen we samen verder.” Het belangrijkste wat Tom deed? Ruimte geven. “Hij zei echt: ‘Ga het maar doen’. Dat klinkt simpel, maar dat is het natuurlijk niet. Je ziet ook genoeg situaties waarin iemand zegt dat hij wil overdragen, maar vervolgens op maandagochtend toch weer binnenloopt om te vertellen hoe het moet.” Binnen Stieva heerst gelijkwaardigheid en worden functies niet cadeau gegeven, familie of geen familie. “Ik wil niet meer aandelen omdat ik toevallig familie ben, ik wil mijn plek wel verdienen”, zegt Kaylee. Die houding past bij Stieva. Ondanks de omvang voelt de onderneming volgens Kaylee nog altijd als een familiebedrijf. “We zijn heel direct en open en er is veel vertrouwen. Mensen werken hier vaak lang. Onze kerstborrel duurt daardoor ook lang, want er zijn nogal wat jubilea te vieren.”

Eerst de mens, dan de cijfers

Voor Rieneke de Ruiter, directeur Private Banking, en Sebastiaan Laanen, directeur Vermogensplanning Private Banking & Wealth Management bij Rabobank, is het verhaal van Stieva herkenbaar. Juist omdat een overdracht zelden precies verloopt zoals jaren eerder bedacht. “Mensen denken bij Private Banking vaak als eerste aan beleggen”, zegt Rieneke. “Terwijl daar voor ons iets aan voorafgaat: wat wil je eigenlijk met je vermogen, je onderneming en je toekomst?” Sebastiaan ziet hetzelfde wanneer ondernemers bij Vermogensplanning terechtkomen. “Mensen verwachten soms dat wij meteen gaan rekenen, daar een uitkomst uit komt en dat we vervolgens zeggen: zo moet je het doen. Maar eerst willen we iedereen aan tafel hebben. Wat wil de huidige eigenaar? Wat wil de volgende generatie? Wie wil de onderneming in en wie juist niet? Als je dat helder hebt, ga je pas rekenen.” Dat betekent volgens hem niet dat ondernemers hun leven twintig jaar vooruit moeten vastleggen. Integendeel. “Accepteer vooral dat een plan voor twintig jaar nooit precies zo uitkomt. Maar het is wél zinvol om erover na te denken, als een kompas. Wat gebeurt er in geval van ziekte, overlijden of wanneer een bedrijfsoverdracht ineens veel sneller gaat dan verwacht? Als je daar eerder over hebt gesproken, geeft dat op zo’n moment rust.”

Niet iedere opvolger wil opvolgen

Daarbij hoort ook de vraag wat de volgende generatie zelf wil. Kaylee groeide niet op met de verwachting dat Stieva vanzelfsprekend haar toekomst was. Haar vader werkte in het bedrijf, haar moeder op de administratie, maar thuis draaide niet alles om opvolging. Haar broers kozen andere richtingen. “Dat is bij ons eigenlijk nooit een issue geweest. Iedereen mocht zijn eigen pad kiezen.” Juist die vrijheid was voor Kaylee belangrijk. Ook nadat ze voor Stieva koos.

“Ik wilde vooral de ruimte hebben om dingen op mijn eigen manier te doen. Nieuwsgierig blijven, uitzoeken wat bij mij past.” Dat is ook een belangrijk onderwerp binnen de Next Gen Academy van Rabobank, waar kinderen uit vermogende families en familiebedrijven elkaar ontmoeten. Niet alleen financiële kennis staat centraal, maar ook de emotionele kant van vermogen en opvolging. Rieneke: “Tijdens een recente bijeenkomst, met jongeren tussen de twintig en dertig jaar, kwamen deelnemers binnen met het idee dat ze iets over beleggen zouden leren. Aan het einde van de avond ging het gesprek over: hoe praat je thuis eigenlijk over het vermogen en de toekomst? Wat wil ik zelf en welke verantwoordelijkheid hoort bij het vermogen? De ene familie bespreekt alles aan de keukentafel, bij een andere familie is het: ‘Ga jij eerst maar ontdekken wat je zelf wilt.’ Allebei kan. Maar het bedrijf óf het vermogen komt uiteindelijk ergens bij de volgende generatie terecht. Ook als je er nu nog niet mee bezig bent, zul je op enig moment beslissingen moeten nemen.” \

Vooruitkijken helpt

Volgens Sebastiaan wachten ondernemers nog vaak tot een concrete gebeurtenis hen dwingt om over overdracht na te denken. “Dan wordt het: nu gaan we verkopen, nu gaan we overdragen. Terwijl je drie, vier of vijf jaar eerder al keuzes kunt maken waardoor dat later veel makkelijker wordt.” Daarin werken zakelijke adviseurs, Private Banking en specialisten in onder meer bedrijfsoverdracht, estate planning en vermogensplanning steeds meer samen. Niet om de toekomst dicht te timmeren, maar juist om ruimte te creëren als die toekomst anders loopt. “Kaylee’s verhaal laat zien hoe belangrijk dat kan zijn. De overdracht bij Stieva verliep sneller dan gepland, maar haar vader had uiteindelijk iets gedaan wat op geen enkele balans is terug te vinden: vertrouwen geven. Ondernemers hebben vaak een ontzettend duidelijke visie op hun bedrijf. Diezelfde aandacht gunnen we ze ook voor het leven dat eromheen zit, want daar liggen vaak de belangrijke levensvragen, zoals ‘wanneer wil ik minder werken’ of welke impact wil ik maken’. Wij helpen ondernemers om die wensen te vertalen naar een concreet plan.”

RABOBANK AMSTEL EN VECHT www.rabobank.nl