Laat je data niet gijzelen door je ICT-dienstverlener, Europa schiet te hulp

Bedrijven, of dat nu een kweker is of een accountant, zijn volledig afhankelijk van digitale systemen. Van klimaatcomputers en sensoren tot ERP-, boekhouden CRM-software: overal wordt data verzameld, maar vaak staat die niet bij u, maar bij uw leverancier op hun servers of in de cloud. Wij horen regelmatig dat leveranciers niet meewerken zodra klanten willen overstappen of data delen. Europa is nog wat zwak in bewapening, maar zorgt met de Europese Data Verordening voor sterke wetgeving. Gebruikers van slimme apparaten en digitale diensten hebben recht op toegang tot hun data, of die nu in eigen kas wordt verzameld of bij de ICT-dienstverlener staat. De datahouder moet ze kosteloos en eenvoudig beschikbaar stellen, en u mag ze delen met een partij naar keuze, bijvoorbeeld een teeltadviseur of nieuwe softwareleverancier.

Migratieverplichtingen: weg met digitale gijzeling

Voor clouddiensten schrijft de Data Act voor dat overstappen eenvoudig moet zijn: leveranciers moeten open interfaces aanbieden en data in een gangbaar, machineleesbaar formaat opleveren. Vanaf 12 januari 2027 mogen zij hier zelfs geen kosten meer voor rekenen.

Contracten onder de loep: zwarte en grijze lijst

De wet beperkt wat leveranciers in hun voorwaarden mogen zetten. Op de zwarte lijst staan verboden bedingen zoals clausules die toegang tot data beperken of eenzijdig wijzigen. De grijze lijst bevat voorwaarden die wel mogen, maar kritisch worden getoetst, zoals extreem lange opzegtermijnen of eenzijdige aansprakelijkheidsbeperkingen. Oneerlijke clausules zijn ongeldig.

Praktische checklist - wat kunt u nú al doen?

• Controleer uw contracten, heeft u recht op toegang tot data en onder welke voorwaarden?

• Vraag uw leverancier hoe u data krijgt bij een wissel en of het exportformaat machineleesbaar is.

• Plan een migratiestrategie en bereid u voor op overstap vóór 2027.

• Documenteer uw datastromen, weet welke data waar staan en wie de datahouder is.

De Data Act geeft ondernemers eindelijk controle over hun eigen data. Wacht niet tot 2027 – pak vandaag nog de regie.